خاطراتی درباره امام موسی صدر

خانم توران طلیعه، همسر دکتر ابراهیم یزدی

آقا موسی واقعا آدم بی‌نظیری بود. ما یک بار دسته جمعی با دکتر چمران به بعلبک می‌رفتیم؛ یاسر عرفات هم بود.آنها در یک ماشین بودند ما هم با دکتر چمران و دوتا رزمنده امل در ماشین دیگری بودیم. مردم می‌ریختند خاکی را که امام موسی صدر پایش را روی آن گذاشته بود برای تیمم برمی‌داشتند. این‌جوری به ایشان اعتقاد داشتند. ایشان هم با اخلاق بی‌نظیری با مردم برخورد می‌کردند. یک خانمی بود که قرار بود من به خانه آنها بروم و آقایان به جلسه‌ای بروند. آن خانم وقتی آقا موسی را دید آمد که دست ایشان را ببوسد؛ شوهرش او را کنار کشید که نامحرم است. اما او گفت: امام که نامحرم نمی‌شود. گریه می‌کرد و اشک می‌ریخت که مگر این امام نیست؟ پس چرا شوهرم نگذاشت دستش را ببوسم؟ البته آقا موسی هم دستشان را کنار می‌کشیدند. وقتی کسی می‌خواست دست آقا موسی را ببوسد، دستش را کنار می‌کشید. یادم هست یک دوره‌ای دستشان می‌لرزید از بس فشار آورده بودند. با ما و دکتر خیلی نزدیک بودند؛ مثل برادر بودند.

حجت الاسلام و المسلمین سید عبدالعزیز حکیم، رئیس مجلس اعلای عراق

در حوزه علمیه نجف طلبه بودم؛در مدرسه‌ای كه آیت‌الله‌العظمی سید محسن حكیم تأسیس كرده بودند و شهید آیت‌الله سیدمحمدباقر حكیم اداره آن را بر عهده داشت. آنجا بود كه شنیدیم امام موسی صدر به نجف آمده است. ایشان از مدرسه علوم اسلامی در انتهای خیابان الرسول دیدن كردند و سخنرانی مؤثر و بسیار خوبی در آنجا داشتند. امام صدر در آن سخنرانی تجربه شخصی خود را از تحصیل در قم و نجف بیان داشتند. پس از آن بود كه به لبنان رفتند و رسالت خود را در مقام عالمی دینی ادا كردند و به تبلیغ دین مبین پرداختند. ایشان همواره در كنار فعالیتهای اجتماعی به مطالعه و تحقیقات علمی نیز می‌پرداختند. البته همانطور كه خودشان نیز گفته‌اند، وقتی به لبنان رفتند بار سنگین مسئولیت و كارهای مختلف به ایشان مجال نداد، آن طور كه علاقه داشتند به پژوهش‌‌های علمی خود بپردازند. در نتیجه ایشان همواره به ما توصیه می‌كردند از این فرصت گرانبهایی كه در اختیارمان است، نهایت استفاده را ببریم. چرا كه اگر زمان آن برسد كه به ناچار مسئولیتی بپذیریم، دیگر فرصتی برای استمرار مطالعه و تحقیق علمی نخواهد ماند. سخنان ایشان و ایستادگی و فعالیتشان برای ما بسیار جالب بود.امام موسی صدر همواره برای ما الگوی بسیار خوبی برای پذیرش مسئولیتهای تبلیغی بوده‌اند. به علت آن فعالیتها و ایستادگی‌ها بود كه ایشان طرحهای بزرگی را به ثمر رساندند. امیدوارم خداوند ما را نیز در برابر امت و مردم موفق بدارد. به خاطر دارم هنگامی كه ایشان (فرج الله عنه) تصمیم داشتند، نجف را ترك كنند. آن روز، با علما خداحافظی و وداع می‌كردند. در برخی محافل گفته می‌شد، سفر ایشان به لبنان و عهده‌دار شدن فعالیتهای دینی در آنجا به نوعی گریز از عهده‌دار شدن مرجعیت دینی در نجف اشرف بوده است. چرا كه هیچ صفتی از نظر علمی، اخلاقی و دینی نبود كه در ایشان وجود نداشته باشد. اینها همه به امام موسی صدرشایستگی پذیرش مرجعیت اعلی را در قم و نجف می‌داد.